Εταιρική ταυτότητα: τι περιλαμβάνει ένα πλήρες πακέτο
Η εταιρική ταυτότητα είναι το σύνολο των σχεδιαστικών αποφάσεων και των αρχείων χάρη στα οποία ό,τι παράγει μια επιχείρηση, από την κάρτα μέχρι την ιστοσελίδα, αναγνωρίζεται ως δικό της. Σε αυτόν τον οδηγό θα βρείτε τι περιέχει ένα πλήρες πακέτο, σε τι χρησιμεύει κάθε κομμάτι και ποια αρχεία πρέπει να έχετε στα χέρια σας στο τέλος. Χρησιμοποιήστε τον για να συγκρίνετε προσφορές ή για να ελέγξετε τι έχετε ήδη.
Τι είναι η εταιρική ταυτότητα και πώς διαφέρει από το branding;
Εταιρική ταυτότητα είναι το οπτικό σύστημα με το οποίο αναγνωρίζεται μια επιχείρηση: το λογότυπο, τα χρώματα, οι γραμματοσειρές, ο τρόπος που επιλέγονται οι φωτογραφίες και ο τρόπος που στήνεται κάθε σελίδα ή έντυπο. Το πακέτο είναι αυτό το σύστημα σε μορφή που χρησιμοποιείται στην πράξη: αρχεία για κάθε μέσο, σχεδιασμένες εφαρμογές και ένα έγγραφο που εξηγεί τους κανόνες.
Συχνά λέμε «branding» και για τα δύο, όμως το branding είναι ευρύτερο: περιλαμβάνει όσα σκέφτεται ο κόσμος για μια επιχείρηση, από την εξυπηρέτηση μέχρι τη φήμη της, και τα περισσότερα κερδίζονται, δεν σχεδιάζονται. Η εταιρική ταυτότητα είναι το κομμάτι που ελέγχετε απόλυτα, γι' αυτό αξίζει να γίνει σωστά μία φορά και να καταγραφεί.
Το εύρος του πακέτου ακολουθεί όσα πραγματικά παράγει η επιχείρηση: ένα καφέ χρειάζεται κατάλογο και ταμπέλα, ένα λογιστικό γραφείο προσφορές και παρουσιάσεις, ένα eshop συσκευασίες. Στη σελίδα για τον σχεδιασμό εταιρικής ταυτότητας θα δείτε πώς οργανώνουμε το έργο· εδώ θα βρείτε τι πρέπει να περιέχει κάθε πλήρες πακέτο.
Το λογότυπο και οι εκδοχές του
Ένα λογότυπο σπάνια χρησιμοποιείται σε μία μόνο μορφή. Το πακέτο πρέπει να περιέχει την κύρια εκδοχή, μια οριζόντια για κεφαλίδες και στενούς χώρους, μια κάθετη ή πιο συμπαγή για τετράγωνα σχήματα και το σύμβολο μόνο του, αν το σήμα έχει σύμβολο. Κάθε εκδοχή χρειάζεται έγχρωμη, μονόχρωμη και αρνητική μορφή για σκούρα φόντα.
Δύο εκδοχές ξεχνιούνται συχνά. Η πρώτη είναι μια απλοποιημένη μορφή για πολύ μικρά μεγέθη, που μένει ευανάγνωστη ως favicon στον browser, ως εικονίδιο εφαρμογής ή ως φωτογραφία προφίλ κομμένη σε κύκλο. Η δεύτερη αφορά επιχειρήσεις με ελληνική επωνυμία και πελάτες από το εξωτερικό: μια εκδοχή με λατινικούς χαρακτήρες ή μια σαφής απόφαση, γραμμένη στις οδηγίες, ότι χρησιμοποιείται πάντα η ελληνική.
Κάθε εκδοχή συνοδεύεται από κανόνες: τον ελεύθερο χώρο γύρω της, το ελάχιστο μέγεθος σε έντυπο και οθόνη και τα φόντα πάνω στα οποία επιτρέπεται να μπει. Αν έχετε ήδη λογότυπο και σας λείπουν μόνο οι εκδοχές και οι κανόνες, ίσως αρκεί ένα έργο σχεδιασμού λογοτύπου· στη σχετική σελίδα θα βρείτε αναλυτικά τα αρχεία που παραδίδονται.
Χρωματική παλέτα με ρόλους και κωδικούς
Η παλέτα δεν είναι απλώς μια λίστα χρωμάτων. Κάθε χρώμα έχει ρόλο: το βασικό χρώμα, αυτό με το οποίο θέλετε να ταυτίζεται η επιχείρηση, ένα ή δύο συμπληρωματικά, τα ουδέτερα για κείμενο και φόντο και, σε ιστοσελίδα ή εφαρμογή, τα λειτουργικά χρώματα για επιβεβαιώσεις, προειδοποιήσεις και σφάλματα. Οι οδηγίες πρέπει να λένε και σε ποια περίπου αναλογία μπαίνει το καθένα, γιατί ένα βασικό χρώμα που μπαίνει παντού παύει να ξεχωρίζει.
Κάθε χρώμα χρειάζεται τους κωδικούς του για κάθε μέσο. Ο κωδικός HEX χρησιμοποιείται σε ιστοσελίδες και εφαρμογές, το RGB περιγράφει το χρώμα στις οθόνες και το CMYK είναι η τετραχρωμία της εκτύπωσης. Ο κωδικός Pantone ορίζει πλακάτο χρώμα (spot), δηλαδή ξεχωριστό μελάνι, όπου το χρώμα πρέπει να βγαίνει ίδιο από εκτύπωση σε εκτύπωση. Οθόνη και χαρτί αποδίδουν διαφορετικά τα χρώματα, γι' αυτό οι τιμές για το τυπογραφείο ελέγχονται σε δοκιμαστικό εκτύπωσης και δεν αφήνονται σε αυτόματη μετατροπή.
Η παλέτα πρέπει επίσης να καταγράφει ποιοι συνδυασμοί κειμένου και φόντου διαβάζονται άνετα. Οι οδηγίες προσβασιμότητας του W3C (WCAG) ορίζουν, στο επίπεδο AA, ελάχιστη αντίθεση 4,5:1 για κανονικό κείμενο και 3:1 για μεγάλο. Το κείμενο που αποτελεί μέρος λογοτύπου εξαιρείται, όχι όμως οι τίτλοι, τα κουμπιά και τα κείμενα της ιστοσελίδας, οπότε οι συνδυασμοί αξίζει να ελεγχθούν πριν εγκριθεί η παλέτα.
Γραμματοσειρές, εικόνα και οπτική γλώσσα
Οι περισσότερες ταυτότητες χρειάζονται μία ή δύο οικογένειες γραμματοσειρών: μία για τίτλους και, ενίοτε, μια δεύτερη για το κυρίως κείμενο, με κλίμακα μεγεθών και βαρών για έντυπο και οθόνη. Για μια επιχείρηση που γράφει ελληνικά, η γραμματοσειρά πρέπει να έχει πλήρεις ελληνικούς χαρακτήρες με τόνους, και τα ελληνικά να δοκιμαστούν σε πραγματικό κείμενο, όχι σε ένα δείγμα με λατινικά. Πολλές γραμματοσειρές που δείχνουν ωραίες στα αγγλικά δεν έχουν καθόλου ελληνικά.
Μια γραμματοσειρά δεν την αποκτάτε σε κυριότητα, αλλά με άδεια χρήσης. Όσες κυκλοφορούν με την άδεια SIL Open Font License χρησιμοποιούνται σε έντυπα, λογότυπα και ιστοσελίδες και ενσωματώνονται σε εφαρμογές υπό ορισμένους όρους. Για τις εμπορικές οικογένειες συχνά χρειάζονται ξεχωριστές άδειες για χρήση σε υπολογιστή (desktop), για web και για εφαρμογές. Το πακέτο πρέπει να αναφέρει κάθε γραμματοσειρά και τι καλύπτει η άδειά της, ώστε να μη διαπιστώσετε στη μέση της κατασκευής μιας ιστοσελίδας ότι η εταιρική γραμματοσειρά δεν επιτρέπεται εκεί.
Η οπτική γλώσσα καλύπτει τα υπόλοιπα: πώς επιλέγονται και κόβονται οι φωτογραφίες, το ύφος των εικονογραφήσεων και των εικονιδίων, γραφικά μοτίβα, το πλέγμα και τις αποστάσεις κάθε σελίδας και, στην οθόνη, τον τρόπο που κινούνται τα στοιχεία. Με αυτούς τους κανόνες, ακόμη και κάποιος που δεν συμμετείχε στο έργο μπορεί να φτιάξει νέο υλικό που αναγνωρίζεται αμέσως ως υλικό της επιχείρησης.
Εφαρμογές: από την κάρτα και την ταμπέλα μέχρι την ιστοσελίδα
Εφαρμογές λέμε την ταυτότητα εφαρμοσμένη στα υλικά που πράγματι χρησιμοποιεί η επιχείρηση. Για τις περισσότερες επιχειρήσεις αυτά είναι επαγγελματικές κάρτες, επιστολόχαρτο και υπογραφή email, πρότυπα για προφίλ και αναρτήσεις στα social media, πρότυπο παρουσίασης και η ταμπέλα του καταστήματος ή του γραφείου· όπου χρειάζεται, προστίθενται συσκευασίες και ετικέτες, κατάλογος ή σήμανση οχημάτων. Η προσφορά πρέπει να κατονομάζει κάθε υλικό χωριστά, γιατί «έντυπα» μπορεί να σημαίνει μία επαγγελματική κάρτα ή ολόκληρη σειρά εντύπων.
Κάθε εφαρμογή είναι και δοκιμή του συστήματος: ένα λογότυπο που δείχνει ισορροπημένο σε λευκή οθόνη μπορεί να χάνεται σε μια ταμπέλα που τη βλέπετε από το απέναντι πεζοδρόμιο. Ρωτήστε επίσης πώς θα σας παραδοθούν τα πρότυπα. Ένα πρότυπο για social media ή για παρουσιάσεις είναι χρήσιμο μόνο αν μπορούν να το επεξεργαστούν όσοι ανεβάζουν τις αναρτήσεις και κάνουν τις παρουσιάσεις, στο πρόγραμμα που ήδη χρησιμοποιούν, με εγκατεστημένες τις γραμματοσειρές και αποθηκευμένα τα χρώματα.
Όλο και περισσότερα από όσα βλέπει ο πελάτης είναι ψηφιακά. Η ιστοσελίδα παίρνει την οπτική της γλώσσα από την ταυτότητα, γι' αυτό η ταυτότητα πρέπει να έχει κλείσει πριν ξεκινήσει η ανάπτυξη της ιστοσελίδας· ο οδηγός για την κατασκευή εταιρικής ιστοσελίδας καλύπτει τα υπόλοιπα.
Η ταυτότητα δεν σταματά στα έντυπα· ο πελάτης τη συναντά και στα ψηφιακά εργαλεία της επιχείρησης. Στο Kalimenu, την πλατφόρμα ψηφιακού καταλόγου με QR που είναι ένα από τα δικά μας προϊόντα, το κατάστημα ορίζει λογότυπο, εξώφυλλο, χρώματα και γραμματοσειρά ή διαλέγει ένα από τα έτοιμα θέματα, οπότε ένα καθαρό αρχείο λογοτύπου και οι ακριβείς κωδικοί χρωμάτων μπαίνουν αμέσως σε χρήση. Το AppInsure, επίσης δικό μας προϊόν, δίνει στους ασφαλιστές μια εφαρμογή για τους πελάτες τους με το δικό τους λογότυπο.
Ποια αρχεία πρέπει να πάρετε στην παράδοση;
Τα διανυσματικά αρχεία είναι τα πρωτότυπα. Το SVG είναι η μορφή για ιστοσελίδες και εφαρμογές, γιατί μένει καθαρό σε κάθε μέγεθος και σε κάθε οθόνη. Το PDF μεταφέρει το ίδιο διανυσματικό σχέδιο στο τυπογραφείο. Καλό είναι να υπάρχει και το EPS, παλαιότερη διανυσματική μορφή που ζητούν ακόμη ορισμένα τυπογραφεία και κατασκευαστές επιγραφών, μαζί με τα αρχικά αρχεία σχεδίασης.
Τα αρχεία raster χρησιμεύουν όπου δεν γίνεται δεκτό διανυσματικό αρχείο. Το PNG με διάφανο φόντο μπαίνει σε έγγραφα, παρουσιάσεις, υπογραφές email και πλατφόρμες που δέχονται μόνο εικόνες. Το JPG ταιριάζει σε φωτογραφίες, όχι σε λογότυπα, γιατί δεν υποστηρίζει διαφάνεια και αλλοιώνει τις καθαρές γραμμές. Τα αρχεία raster εξάγονται στα μεγέθη στα οποία θα χρησιμοποιηθούν, μαζί με μικρά τετράγωνα για εικονίδια και φωτογραφίες προφίλ.
Τα αρχεία χωρίζονται και ανά χρωματικό σύστημα, RGB για οθόνη και CMYK ή Pantone για εκτύπωση, με ονόματα που λένε ποια εκδοχή, ποιο χρωματικό σύστημα και ποια χρήση αφορά το καθένα, ώστε να μη σταλεί ποτέ αρχείο οθόνης στο τυπογραφείο. Στην ίδια παράδοση ανήκουν οι γραμματοσειρές ή οι σύνδεσμοι από όπου αγοράζονται οι άδειές τους.
Σε ποιον ανήκουν το λογότυπο και τα αρχεία;
Σύμφωνα με τον νόμο για την πνευματική ιδιοκτησία (ν. 2121/1993), αρχικός δικαιούχος ενός έργου είναι ο δημιουργός του. Η παραγγελία και η πληρωμή ενός σχεδίου δεν σας μεταβιβάζουν από μόνες τους τα δικαιώματα. Ο νόμος ξεχωρίζει το περιουσιακό δικαίωμα, δηλαδή την εκμετάλλευση του έργου, που μπορεί να μεταβιβαστεί, από το ηθικό δικαίωμα, που μένει στον δημιουργό και δεν μεταβιβάζεται όσο εκείνος ζει.
Ο ίδιος νόμος ορίζει ότι η μεταβίβαση του περιουσιακού δικαιώματος ή η άδεια εκμετάλλευσης είναι άκυρη αν δεν γίνει εγγράφως, και την ακυρότητα μπορεί να την επικαλεστεί μόνο ο δημιουργός. Αν το έγγραφο δεν ορίζει διάρκεια, αυτή θεωρείται ότι περιορίζεται σε πέντε χρόνια, εκτός αν από τα συναλλακτικά ήθη προκύπτει κάτι διαφορετικό· αν δεν ορίζει την τοπική ισχύ, θεωρείται ότι ισχύει στη χώρα όπου συμφωνήθηκε. Η γραπτή προσφορά ή η σύμβαση για μια εταιρική ταυτότητα πρέπει λοιπόν να γράφει ρητά ότι τα δικαιώματα περνούν σε εσάς, για ποιες χρήσεις, για πόσο και πού.
Ορισμένα στοιχεία ενός πακέτου δεν μεταβιβάζονται ποτέ, σας παραχωρούνται μόνο με άδεια χρήσης: εμπορικές γραμματοσειρές, φωτογραφίες από τράπεζες εικόνων, εικονίδια τρίτων. Οι οδηγίες πρέπει να τα αναφέρουν μαζί με τις άδειές τους. Στα δικά μας έργα λογοτύπου, με την ολοκλήρωση και την εξόφληση του τελικού τιμολογίου τα δικαιώματα στο σήμα και στα αρχεία του περνούν στον πελάτη, και το studio δεν κρατά καμία άδεια χρήσης. Η κατοχύρωση του λογοτύπου ως εμπορικού σήματος είναι ξεχωριστή νομική διαδικασία, που συνήθως την αναλαμβάνει δικηγόρος, και το πακέτο πρέπει να περιέχει τα αρχεία που χρειάζεται.
Πώς παραδίδεται η εταιρική ταυτότητα, βήμα προς βήμα
Η ταυτότητα παραδίδεται σε στάδια, και κάθε στάδιο πρέπει να κλείνει με κάτι που εγκρίνετε πριν ξεκινήσει το επόμενο. Το πρώτο είναι το brief: τι κάνει η επιχείρηση, ποιοι είναι οι πελάτες της, με ποιους ανταγωνίζεται και τι από το υπάρχον υλικό πρέπει να μείνει. Ο οδηγός πώς να προετοιμάσετε ένα brief για σχεδιασμό λογοτύπου εξηγεί τι πρέπει να γράφει και τι όχι.
Ακολουθεί η κατεύθυνση, την οποία πρέπει να δείτε πάνω σε πραγματικά υλικά, όπως μια ταμπέλα, μια επαγγελματική κάρτα και μια σελίδα της ιστοσελίδας, και όχι ως λογότυπο σε λευκή σελίδα. Μόλις εγκριθεί, η παλέτα, οι γραμματοσειρές, οι κανόνες για την εικόνα και οι εφαρμογές αναπτύσσονται και δοκιμάζονται μαζί, και οι οδηγίες γράφονται παράλληλα, ώστε να καταγράφουν τις αποφάσεις που πράγματι πάρθηκαν.
Στην παράδοση πρέπει να υπάρχει εγχειρίδιο οδηγιών, αυτό που πολλοί λένε brand book ή brand guidelines, με τουλάχιστον τα εξής: τις εκδοχές του λογοτύπου με ελεύθερο χώρο, ελάχιστα μεγέθη και παραδείγματα λάθος χρήσης· την παλέτα με τους κωδικούς και τους συνδυασμούς κειμένου και φόντου που διαβάζονται άνετα· τις γραμματοσειρές με την κλίμακα και τις άδειές τους· τους κανόνες για την εικόνα· τις έτοιμες εφαρμογές· και ένα ευρετήριο των αρχείων με το πού φυλάσσονται. Στα έργα μας το εγχειρίδιο παραδίδεται ως PDF και ως κοινόχρηστη ιστοσελίδα που ενημερώνεται, και η παράδοση κλείνει με πρακτική συνάντηση με όσους θα το χρησιμοποιούν.
Εταιρική ταυτότητα ή μόνο λογότυπο: ποια η διαφορά;
Ένα έργο λογοτύπου παράγει το σήμα και ό,τι χρειάζεται για να χρησιμοποιείται σωστά: τις εκδοχές του, τα αρχεία εξαγωγής και μία σελίδα κανόνων για ελεύθερο χώρο και ελάχιστα μεγέθη. Στα δικά μας έργα λογοτύπου αναπτύσσονται δύο κατευθύνσεις, η επιλεγμένη βελτιώνεται σε δύο κύκλους διορθώσεων και το έργο κλείνει με πλήρη αρχεία. Είναι το σωστό εύρος όταν χρειάζεστε σήμα γρήγορα ή έχετε ήδη χρώματα και γραμματοσειρές που λειτουργούν.
Το έργο εταιρικής ταυτότητας περιλαμβάνει το λογότυπο και όλα όσα πρέπει να μένουν συνεπή μαζί του: παλέτα, τυπογραφία, οπτική γλώσσα, εφαρμογές και οδηγίες. Ταιριάζει σε επιχείρηση που παράγει τακτικά υλικό, δουλεύει με πολλούς προμηθευτές ή ετοιμάζεται να φτιάξει ιστοσελίδα, γιατί κάθε επόμενη απόφαση έχει σημείο αναφοράς.
Αν δεν είστε σίγουροι τι χρειάζεστε, περιγράψτε μας την επιχείρηση και το υλικό που παράγει. Μετά από μια συζήτηση, η γραπτή προσφορά θα εξηγεί ποιο εύρος ταιριάζει και γιατί.
Συχνές ερωτήσεις.
Πόσο διαρκεί ο σχεδιασμός εταιρικής ταυτότητας;
Περισσότερο από ένα έργο λογοτύπου, γιατί υπάρχουν περισσότερα να σχεδιαστούν και να αποφασιστούν. Η διάρκεια εξαρτάται κυρίως από τον αριθμό των εφαρμογών, από το πόσοι πρέπει να εγκρίνουν κάθε στάδιο και από το πόσο γρήγορα έρχονται τα σχόλια. Τα στάδια και το χρονοδιάγραμμα ορίζονται στη γραπτή προσφορά πριν ξεκινήσει η δουλειά.
Εταιρική ταυτότητα: από τι εξαρτώνται οι τιμές;
Από τον αριθμό και το είδος των εφαρμογών, από το αν το λογότυπο είναι νέο ή βελτιώνεται το υπάρχον, από το αν χρειάζεται και ονοματοδοσία, από το πόσο αναλυτικές πρέπει να είναι οι οδηγίες και από το πόσοι παίρνουν τις αποφάσεις. Η εκτύπωση και η κατασκευή της ταμπέλας πληρώνονται χωριστά στους προμηθευτές που τις αναλαμβάνουν. Για κάθε έργο δίνεται γραπτή προσφορά μετά από συζήτηση, ώστε το εύρος να έχει συμφωνηθεί πριν ξεκινήσουμε.
Μπορούμε να κρατήσουμε το λογότυπο που ήδη έχουμε;
Συχνά, ναι. Η ανανέωση κρατά ό,τι ήδη αναγνωρίζει ο κόσμος και διορθώνει ό,τι δεν λειτουργεί, για παράδειγμα ένα σήμα που χάνεται στα μικρά μεγέθη ή χρώματα που τυπώνονται κάθε φορά διαφορετικά. Στη συνέχεια το λογότυπο ξανασχεδιάζεται σε καθαρό διανυσματικό αρχείο και αποκτά τις εκδοχές και τους κανόνες που περιγράψαμε.
Χρειάζεται brand book μια μικρή επιχείρηση;
Ναι, και μπορεί να είναι σύντομο. Ακόμη και μια επιχείρηση δύο ατόμων συνεργάζεται με τυπογραφείο, με κατασκευαστή επιγραφών, με όποιον ανεβάζει στα social media και κάποια στιγμή με όποιον φτιάξει την ιστοσελίδα. Λίγες σελίδες με τα χρώματα, τις γραμματοσειρές, τις εκδοχές του λογοτύπου και το πού βρίσκονται τα αρχεία απαντούν τις ίδιες ερωτήσεις σε κάθε νέο συνεργάτη.
Η ιστοσελίδα περιλαμβάνεται στην εταιρική ταυτότητα;
Η οπτική της γλώσσα, ναι: τα χρώματα, η τυπογραφία, το ύφος της εικόνας και η εμφάνιση των κουμπιών προκύπτουν από την ταυτότητα. Η κατασκευή της ιστοσελίδας είναι ξεχωριστό έργο, με δικό της περιεχόμενο, δομή και ανάπτυξη, που προχωρά γρηγορότερα όταν η ταυτότητα έχει ήδη κλείσει.
Χρειάζεται κατοχύρωση του λογοτύπου ως εμπορικού σήματος;
Αξίζει να το εξετάσετε, ιδίως αν η επιχείρηση σκοπεύει να μεγαλώσει ή να πουλά με το όνομά της. Η κατοχύρωση είναι νομική διαδικασία ξεχωριστή από τον σχεδιασμό και συνήθως την αναλαμβάνει δικηγόρος. Το έργο σχεδιασμού πρέπει να παραδίδει τα διανυσματικά αρχεία που χρειάζεται η αίτηση, και στα έργα λογοτύπου μας γίνεται οπτικός έλεγχος για εμφανείς ομοιότητες με υπάρχοντα σήματα.
Τι είναι το brand book;
Έτσι λέγεται το εγχειρίδιο οδηγιών της εταιρικής ταυτότητας, συχνά σε πιο εκτενή μορφή που αφηγείται και την ιστορία της επιχείρησης. Το όνομα μετράει λιγότερο από το αν το ανοίγει κανείς, και ένα σύντομο, οπτικό έγγραφο με συνδέσμους προς τα αρχεία έχει περισσότερες πιθανότητες να ανοιχτεί από ένα μακροσκελές.